Öğrenme biçimi
Memory Palace
Aklında tutmak istediğini zaten bildiğin yerlere yerleştirirsin — ve o rotayı sonra kafanda yeniden yürürsün.
Yöntem en çok hafıza sarayı ya da loci yöntemi olarak bilinir. Mnemorya’da adı Memory Palace’tır – ve bir saray kurmazsın, zaten bildiğin bir yolu yürürsün.
- 1
Yolu çiz
Bildiğin bir yolu al, örneğin evini, ve yer yer kur: ön kapı, koridor, mutfak, oturma odası. Sıra senin yolundur.
Yolu çiz
Bildiğin bir yolu al, örneğin evini, ve yer yer kur: ön kapı, koridor, mutfak, oturma odası. Sıra senin yolundur.
- 2
Hafıza görüntüsü bırak
Görsele bir dokunuş bir işaretçi koyar. İçinde aklında tutmak istediğin şey ve ona ait görsel durur. “Yapay zekâ görseli oluştur” onu doğrudan yere yerleştirir: kapının önünde bir kâhin.
Hafıza görüntüsü bırak
Görsele bir dokunuş bir işaretçi koyar. İçinde aklında tutmak istediğin şey ve ona ait görsel durur. “Yapay zekâ görseli oluştur” onu doğrudan yere yerleştirir: kapının önünde bir kâhin.
- 3
Kafanda yürü
Tur seni yer yer geri götürür. İşareti ararsın, ortaya çıkarırsın ve hâlâ bilip bilmediğini dürüstçe söylersin.
Kafanda yürü
Tur seni yer yer geri götürür. İşareti ararsın, ortaya çıkarırsın ve hâlâ bilip bilmediğini dürüstçe söylersin.
Kapından mutfağına giden yolu düşün. Solda ne durur, sağda ne asılıdır, odalar hangi sırayla gelir bilirsin — bunu hiç bilinçli olarak öğrenmemiş olmana rağmen. Hafıza sarayı tam da bu rotayı depo olarak kullanır: her durakta aklında tutmak istediğin bir şeyi, orada göze çarpan bir görüntü olarak bırakırsın. Hatırlarken rotayı yürür ve görüntüleri aynı sırayla yeniden bulursun.
Teknik yaklaşık iki bin yıllık — Romalı hatipler onunla saatlerce süren konuşmaları metinsiz yapardı. Yeni olan tek şey, bugün neden işe yaradığına bakabilmemiz: mekânsal bellek, liste ezberlemekten daha eski ve daha sağlam bir yetidir. Kendi evindeki bir rota zaten kayıtlıdır, çaba ve tekrar gerektirmeden. Yöntem, yeni içeriği yanına ikinci bir yapı kurmak yerine bu var olan yapıya asar.
Gazeteci Joshua Foer 2005'te aslında sadece ABD'deki bir hafıza yarışması hakkında haber yapmak istiyordu. Orada katılımcılar ona mucizevi bir hafızaları olmadığını, bir hileleri olduğunu anlattı. Foer bunu denedi, bir yıl boyunca çalıştı ve 2006'da ABD hafıza şampiyonluğunu kendisi kazandı. Bunu 2011'de “Moonwalking with Einstein” kitabında yazdı.
En çok gözden kaçan kısım sıradır. Bir rotanın yönü olduğu için bilgi düzenli geri gelir — bir turu ileri, geri ya da belirli bir duraktan başlayarak yürüyebilirsin. Bu yüzden sırası olan her şeye uygundur: süreçler, argüman zincirleri, işlem adımları, oturması gereken listeler.
Mnemorya'da bir turu gerçek bir harita üzerinde ya da kendi fotoğrafının içinde kurarsın, durakları sırayla yerleştirir ve her birine içeriğini iliştirirsin. Sonra onu walkthrough modunda yürürsün. Neyi güvenle bildiğin ve neyi bilmediğin, yeniden karşına çıkma zamanına işler — böylece tur tek seferlik bir numara değil, seninle birlikte büyüyen bir şey olur.
Örnek
Sezar’ın son günü, evine yerleştirilmiş
Önce içerik, sonra görseller, sonra yol. Kısa bir metin böyle bir Memory Palace’a dönüşür.
1İçerik: kalması gerekeni işaretle
MÖ 15 Mart 44’te Gaius Julius Sezar öldürülür. Haftalar önce kâhin Spurinna onu uyarmıştı: tehlike Mart’ın idus’una kadar sürer. Önceki gece karısı Calpurnia rüyasında onun kollarında öldüğünü görür ve evde kalması için yalvarır. Yolda biri eline suikastçıların planını anlatan bir not tutuşturur. Sezar onu sonra okumayı düşünür. Senatoda suikastçılar onu 23 kez bıçaklar. Pompeius heykelinin dibinde, eski rakibinin önünde ölür.
2Nasıl düşünebilirsin: her işaretten bir yerde bir görsel
Gözün kapalı bildiğin bir yolu al, örneğin evini. Her işaretli bölüm, hikâyenin sırasıyla bir yer ve orada göze çarpan bir görsel alır.
- Spurinna Mart’ın idus’u için uyarır1Ön kapıKapımın önünde bir kâhin durup elini kaldırıyor: “İdus’tan sakın!”Kapı yolun başı, uyarı da hikâyenin başı.
- Calpurnia rüya görür ve kalması için yalvarır2KoridorKoridorda Calpurnia portmantodaki kırmızı pelerinini tutuyor.Evden çıkmak isteyen pelerinin yanından geçmek zorunda.
- Planı anlatan not, okunmamış3MutfakMutfak masasında mühürlü bir rulo duruyor. Kimse onu açmadı.Masada kalan şeyi kimse okumamıştır.
- 23 bıçak darbesi, Pompeius heykelinin dibinde4Oturma odasıŞöminenin üstünde mermerden Pompeius duruyor ve bana yukarıdan bakıyor.Rakip yukarıda duruyor, Sezar aşağıda yatıyor.
3Memory Palace: görsellerle senin yolun
Mnemorya’da her yere bir işaretçi koyar ve hatırlatma görselini doğrudan fotoğrafa yerleştirirsin. Yolu yürürken yer yer açarsın ve hikâye doğru sırayla geri gelir.
Yer 1 · Ön kapıKapımın önünde bir kâhin durup elini kaldırıyor: “İdus’tan sakın!”
Yer 2 · KoridorKoridorda Calpurnia portmantodaki kırmızı pelerinini tutuyor.
Yer 3 · MutfakMutfak masasında mühürlü bir rulo duruyor. Kimse onu açmadı.
Yer 4 · Oturma odasıŞöminenin üstünde mermerden Pompeius duruyor ve bana yukarıdan bakıyor.
Dört kısa videoda yöntem
İlk Memory Palace'ından önce uygulamada gördüğün kliplerin aynısı.
1 · Merhaba
2 · Bir soru
3 · Teknik
4 · Mnemorya'da Memory Palace
Bilimsel temel
Bu yöntemin dayandığı çalışmalar. Her biri DOI üzerinden doğrudan doğrulanabilir — zaten amaç da bakıp kontrol etmen.
Beyin tarayıcısında on hafıza sporcusu ve on karşılaştırma katılımcısı: üstün performans ne daha yüksek zekâdan ne de farklı yapılmış beyinlerden geliyordu. Onda dokuzu yalnızca bu yöntemi kullanıyordu — ve bunu yaparken mekânsal yön bulma alanlarını etkinleştiriyordu.
Routes to remembering: the brains behind superior memory. Nature Neuroscience, 6(1), 90–95.
doi.org/10.1038/nn988Loci yöntemiyle altı hafta çalışmak, hafıza sporcularını diğerlerinden ayıran bağlantı örüntülerinin aynısını oluşturuyor. Yetenek doğuştan değil, öğrenilebilir — ve beynin hatırlarken nasıl çalıştığını ölçülebilir biçimde değiştiriyor.
Mnemonic Training Reshapes Brain Networks to Support Superior Memory. Neuron, 93(5), 1227–1235.e6.
doi.org/10.1016/j.neuron.2017.02.003Etki kalıcı ve asıl mesele de bu: eğitim, özellikle 24 saatin ötesinde erişilebilir kalan içerikleri iyileştirdi. Kısa süreli akılda tutma değil, ertesi gün hâlâ orada olan.
Durable memories and efficient neural coding through mnemonic training using the method of loci. Science Advances, 7(10), eabc7606.
doi.org/10.1126/sciadv.abc7606Laboratuvar bulgusu değil, gerçek ders: endokrinolojiyi ek olarak loci yöntemiyle öğrenen tıp öğrencileri, sınavlarda kendi başına çalışan karşılaştırma grubundan anlamlı ölçüde daha iyi sonuç aldı.
The method of loci as a mnemonic device to facilitate learning in endocrinology leads to improvement in student performance as measured by assessments. Advances in Physiology Education, 38(2), 140–144.
doi.org/10.1152/advan.00092.2013Foer, özel bir yeteneği olmayan bir muhabir olarak bir yıllık antrenmanla nasıl ABD hafıza şampiyonu olduğunu anlatıyor.
Moonwalking with Einstein: The Art and Science of Remembering Everything. Penguin Press.
İzlemeye devam et
Konuyu hareket hâlinde gör.
Daha derine inmek için seçilmiş videolar. Her bağlantı YouTube’daki özgün içerik üreticisini açar.
